|ɺiÉÉ´ÉxÉÉ

¨ÉvªÉ |Énä¶É nä¶É EðÉ BEð ʴɶÉÉ±É |Énä¶É ½é , IÉäjÉ¡ð±É EðÒ oʹ] ºÉä ¦ÉÉ®iÉ BEð ¤ÉbÃÉ |Énä¶É ½é , ¨ÉvªÉ |Énä¶É nä¶É Eðä ¨ÉvªÉ ¨Éå ʺlÉiÉ ½é iÉlÉÉ nä¶É Eðä {ÉÉÆSÉ ®ÉVªÉÉå ®ÉVɺlÉÉxÉ, ¨É½É®É¹]Å , =iiÉ®|Énä¶É +Éè® UiiÉÒºÉMÉfà ºÉä ÊPÉ®É ½Ö+É ½è * <ºÉ oʹ]EðÉähÉ ºÉä ¨ÉvªÉ|Énä¶É ¨Éå ºÉbÃEðÉå Eðä Ê´ÉEðÉºÉ EðÉ ¨É½i´É Eðä´É±É |Énä¶É iÉEð ½Ò ºÉÒʨÉiÉ xÉ ½ÉäEð® +xiÉ®ÉÇVªÉÒªÉ +É´ÉÉMɨÉxÉ ºÉä ºÉƤÉÆÊvÉiÉ ½é *

ºÉbÃEðå ®É¹]ÅÒªÉ ºÉ¨ÉÞÊr B´ÉÆ Ê´ÉEðÉºÉ EðÒ +ÉvÉɮʶɱÉÉ ½è, ºÉbÃEðÉå EðÒ iÉÖ±ÉxÉÉ ¨ÉxÉÖ¹ªÉ Eðä ¶É®Ò® EðÒ vɨÉÊxɪÉÉå ºÉä EðÒ VÉÉ ºÉEðiÉÒ ½é * ÊVÉºÉ |ÉEðÉ® vɨÉÊxɪÉÉÆ º´ÉSU ®CiÉ EðÉä ¶É®Ò® Eðä +ÆMÉÉå ¨Éå ºÉÆ´ÉÉʽiÉ Eð®iÉÒ ®½iÉÒ ½é * =ºÉÒ |ÉEðÉ® ºÉbÃEðå ¨ÉÉxÉ´É ´É =ºÉEðä Ê´ÉSÉÉ®Éå EðÉä BEð ºlÉÉxÉ ºÉä nÚºÉ®ä ºlÉÉxÉ iÉEð {ɽÖìÆSÉÉiÉÒ ½é * ºÉbÃEðå =i{ÉÉnEðiÉÉ EðÉä ¤ÉfÃÉE𮠴ɺiÉÖ+Éå ´É ºÉä´ÉÉ+Éå Eðä ¤ÉÉVÉÉ® EðÉä ʴɺiÉÞiÉ Eð®Eðä xÉ´ÉÒxÉ +ÉÊlÉÇEð ÊGðªÉÉ+Éå EðÉä VÉx¨É näiÉÒ ½é * ºÉbÃEðåÆ OÉɨÉÉå ´É xÉMÉ®Éå EðÉä BEð nÚºÉ®ä ºÉä VÉÉäbÃiÉÒ ½é * +Ê´ÉEðʺÉiÉ IÉäjÉÉå ºÉä VÉÉäbÃxÉä EðÉ EðɪÉÇ ¦ÉÒ ºÉbÃEðå Eð®iÉÒ ½é iÉlÉÉ ®É¹]ÒªÉ BEðiÉÉ EðÉä ¤ÉfÃÉEð® nä¶É Eðä ºÉÆiÉÖʱÉiÉ Ê´ÉEðÉºÉ ¨Éå ºÉ½ÉªÉEð ½ÉäiÉÒ ½é *

|Énä¶É ¨Éå ªÉÉäVÉxÉÉ Eðä +ÉvÉÉ® {É® Ê´ÉEðÉºÉ EðɪÉÇGð¨É ¤ÉxÉɪÉä VÉÉ ®½ä ½éÆ * ªÉÉäVÉxÉÉ Eðä ºÉ¡ð±ÉiÉÉ{ÉÚ´ÉÇEð ÊGðªÉÉx´ÉªÉxÉ Eðå ʱɪÉä ºÉbÃEðÉå Eðä Ê´ÉEðÉºÉ EðÉä |ÉÉlÉʨÉEðiÉÉ näxÉÉ +ɴɶªÉEð ½è, CªÉÉåÊEð ªÉÉäVÉxÉÉ Eðä EðɪÉÇGð¨É ºÉbÃEðÉå Eðä Ê´ÉEðÉºÉ ºÉä ºÉ¡ð±ÉiÉÉ{ÉÚ´ÉÇEð {ÉÚhÉÇ ÊEðªÉä VÉÉ ºÉEðiÉä ½é +Éè® <ºÉEðÉ =iiÉ®nÉʪÉi´É ±ÉÉäEð ÊxɨÉÉÇhÉ Ê´É¦ÉÉMÉ {É® ½ÉäiÉÉ ½é *

ºÉbÃEðÉå Eðä PÉxÉi´É EðÉä ºÉ¨{ÉzÉiÉÉ EðÉ |ÉiÉÒiÉ ¨ÉÉxÉÉ VÉÉiÉÉ ½é * =tÉäMÉ , ´ªÉÉ{ÉÉ®, EðÞʹÉ, =i{ÉÉnxÉ ºÉɨÉOÉÒ EðÒ ºÉÖ±É¦É ={ɱÉÊ´vÉ iÉlÉÉ IÉäjÉ Eðä ºÉ´ÉÉÇMÉÒhÉ Ê´ÉEðÉºÉ Eðä ʱɪÉä ºÉbÃEðÉå Eðä ´ªÉÉ{ÉEð ʴɺiÉÉ® ºÉä ºÉ¨ÉÉVÉ EðÉ +ÉÊlÉÇEð Ê´ÉEðÉºÉ ºÉ¨¦É´É ½ÉäiÉÉ ½é * ={ɱɴPÉ JÉÊxÉVÉ ºÉ¨{ÉnÉ, ´ÉxÉÉä{ÉVÉ, EðÞʹÉ-=i{ÉÉnxÉ, ={ɦÉÉäCiÉÉ ´ÉºiÉÖBÆ B´ÉÆ VÉxɶÉÊCiÉ EðÉä BEð ºlÉÉxÉ ºÉä nÚºÉ®ä ºlÉÉxÉ iÉEð {ɽÖÆSÉÉxÉä Eðä ʱɪÉä ºÉbÃEðÉå EðÒ ¨ÉÖJªÉ ¦ÉÚʨÉEðÉ ½ÉäiÉÒ ½é *

ÊEðºÉÒ ¦ÉÒ |Énä¶É EðÒ +ÉÊlÉÇEð B´ÉÆ ºÉɨÉÉÊVÉEð =zÉÊiÉ ¨Éå ºÉbÃEðÉå B´ÉÆ ®ä±É ¨ÉÉMÉÉæ EðÉ ¤ÉbÃÉ ¨É½i´É ½ÉäiÉÉ ½é.

¨ÉvªÉ |Énä¶É Eðä ´ªÉÉ{ÉEð IÉäjÉ¡ð±É EðÉä näJÉiÉä ½ÖB ªÉ½ÉÆ ºÉbÃEð B´ÉÆ ®ä±É ¨ÉÉMÉÇ EðÒ ±É¨¤ÉÉ<Ç ¤É½ÖiÉ Eð¨É ½è, VɤÉÊEð ¶É½®Ò +Éè® OÉɨÉÒhÉ IÉäjÉÉå Eðä +ÉÊlÉÇEð +xiÉ® EðÉä Eð¨É Eð®xÉä ¨Éå ªÉÉiÉɪÉÉiÉ EðÒ ºÉÖÊ´ÉvÉÉ EðÉ |ɨÉÖJÉ ªÉÉäMÉnÉxÉ ½ÉäiÉÉ ½é * +iÉ: OÉɨÉÒhÉ IÉäjÉ Eðä Sɽ֨ÉÖJÉÒ Ê´ÉEðÉºÉ Eðä ʱÉB <xÉ IÉäjÉÉå ¨Éå ºÉbÃEðÉå EðÉ ÊxɨÉÉÇhÉ ÊxÉiÉÉÆiÉ +ɴɶªÉEð ½é

¨ÉvªÉ |Énä¶É +xªÉ ®ÉVªÉÉå EðÒ ¦ÉÉÆÊiÉ Eðº¤ÉÉå B´ÉÆ MÉÉÆ´ÉÉå ¨Éå ʴɦÉÉÊVÉiÉ ½è * |Énä¶É ¨Éå +xÉÖºÉÚÊSÉiÉ VÉÉÊiÉ EðÒ VÉxɺÉÆJªÉÉ EðÉ ¦ÉÉ®iÉ ¨Éå U`É ºlÉÉxÉ ½è, VɤÉÊEð +xÉÖºÉÚÊSÉiÉ VÉxÉVÉÉÊiÉ EðÒ ºÉÆJªÉÉ EðÉ ºlÉÉxÉ |ÉlÉ¨É ½é * +xÉÖºÉÚÊSÉiÉ VÉÉÊiÉ EðÒ VÉxɺÉÆJªÉÉ |Énä¶É EðÒ EðÖ±É VÉxɺÉÆJªÉÉ EðÉ 15.4 |ÉÊiɶÉiÉ ½é * <ºÉÒ |ÉEðÉ® +xÉÖºÉÚÊSÉiÉ VÉxÉVÉÉÊiÉ EðÒ VÉxÉ ºÉÆJªÉÉ |Énä¶É EðÒ EðÖ±É VÉxɺÉÆJªÉÉ EðÉ 19.9 |ÉÊiɶÉiÉ ½é * |Énä¶É EðÒ 34.3 |ÉÊiɶÉiÉ VÉxɺÉÆJªÉÉ +xÉÖºÉÚÊSÉiÉ VÉÉÊiÉ +Éè® +xÉÖºÉÚÊSÉiÉ VÉxÉVÉÉÊiɪÉÉå EðÒ ½é , VÉÉä ºÉÊnªÉÉå ºÉä ={ÉäÊIÉiÉ +Éè® ¶ÉÉäʹÉiÉ ®½Ò ½é, +ÉÊn´ÉɺÉÒ ={ɪÉÉäVÉxÉÉ B´ÉÆ Ê´É¹Éä¶É PÉ]Eð ªÉÉäVÉxÉÉ Eðä ¨ÉÉvªÉ¨É ºÉä <ºÉ +Éä® Ê´É¶Éä¹É |ɪÉÉºÉ ÊEðªÉä VÉÉ ®½ä ½é *

1-11-1956 ¨Éå VÉ¤É ¨ÉvªÉ |Énä¶É EðÒ ºlÉÉ{ÉxÉÉ ½Ö<Ç lÉÒ, iÉ¤É ®ÉVªÉ ¨Éå {ÉCEðÒ ºÉbÃEðÉå EðÒ ±É¨¤ÉÉ<Ç 19256 ÊEð.¨ÉÒ. +Éè® EðSSÉÒ ºÉbÃEðÉå EðÒ ±É¨¤ÉÉ<Ç 8917 ÊEð.¨ÉÒ. lÉÒ * <ºÉ iÉ®½ xɪÉä ¨ÉvªÉ |Énä¶É Eðä ÊxɨÉÉÇhÉ Eðä ºÉ¨ÉªÉ Ê´É¦ÉÉMÉ ¨Éå EðÖ±É ºÉbÃEðÉå EðÒ ±É¨¤ÉÉ<Ç Eðä´É±É 28173 ÊEð.¨ÉÒ. lÉÒ * ºÉbÃEð ÊxɨÉÉÇhÉ ¨Éå ´ªÉÉ{ÉEð |ɪÉɺÉÉå B´ÉÆ Ê´ÉʦÉzÉ ªÉÉäVÉxÉÉ+Éå Eðä ÊGðªÉÉx´ÉªÉxÉ Eðä ¡ð±Éº´É°ð{É =iiÉ®´ÉiÉÔ ¨ÉvªÉ|Énä¶É ¨Éå ªÉ½ ±É¨¤ÉÉ<Ç ¤ÉfÃEð® ÊnxÉÆÉEð 31-3-2003 EðÒ ÊºlÉÊiÉ ¨Éå 67743.6 ÊEð.¨ÉÒ. ½Éä MɪÉÒ ½é , ÊVɺɨÉå {ÉCEðÒ ºÉbÃEðÉå EðÒ ±É¨¤ÉÉ<Ç 57205.1 ÊEð.¨ÉÒ. +Éè® EðSSÉÒ ºÉbÃEðÉå EðÒ ±É¨¤ÉÉ<Ç 10538.5 ÊEð.¨ÉÒ. ½Éä MɪÉÒ ½é * <ºÉÒ iÉ®½ ºÉbÃEðÉå EðÒ ±É¨¤ÉÉ<Ç EðÉ VÉÉä +ÉèºÉiÉ PÉxÉi´É 4.3 ÊEð.¨ÉÒ. {ÉCEðÒ ºÉbÃEð iÉlÉÉ 2.0 ÊEð.¨ÉÒ. EðSSÉÒ ºÉbÃEð EðÉ lÉÉ +Éè® EðÖ±É ºÉbÃEðÉå EðÒ ±É¨¤ÉÉ<Ç EðÉ PÉxÉi´É 6.3 ÊEð.¨ÉÒ. lÉÉ VÉÉä ¤ÉfÃEð® 22.7 ÊEð.¨ÉÒ. ½Éä MɪÉÉ ½é * {ÉCEðÒ ºÉbÃEðÉå EðÉ +ÉèºÉiÉ PÉxÉi´É |ÉÊiÉ 100 ´ÉMÉÇ ÊEð.¨ÉÒ. IÉäjÉ¡ð±É {É® 17.9 ÊEð.¨ÉÒ. ½é, VɤÉÊEð EðSSÉÒ ºÉbÃEðÉå EðÉ PÉxÉi´É 4.8 ÊEð.¨ÉÒ. ½é * <ºÉEðÒ iÉÖ±ÉxÉÉ ¨Éå nä¶É EðÉ +ÉèºÉiÉ PÉxÉi´É Gð¨É¶É: 40.5 ÊEð.¨ÉÒ. ´É 32.5 ÊEð.¨ÉÒ. ½é * |Énä¶É EðÉ +ÉèºÉiÉ PÉxÉi´É, nä¶É Eðä B´ÉÆ ºÉÒ¨ÉÉ´ÉiÉÔ ®ÉVªÉÉå EðÒ iÉÖ±ÉxÉÉ ¨Éå ¤É½ÖiÉ Eð¨É ½é * +iÉ: |Énä¶É Eðä +ÉÊlÉÇEð B´ÉÆ ºÉɨÉÉÊVÉEð Ê´ÉEðÉºÉ Eðä ʱɪÉä ºÉbÃEðÉå Eðä Ê´ÉEðÉºÉ {É® ʴɹÉä¶É vªÉÉxÉ näxÉä EðÒ +ɴɶªÉEðiÉÉ ½é *